Istorijat, prinosi i porijeklo

Porijeklo šljive je oblast Kaspijskog jezera i Kavkaza, odakle je prenijeta u Siriju, Mesopotamiju i na Krit. Danas je poznato preko 2500 sorti šljive. Glavna proizvodnja šljive se odvijala u Evropi, Aziji i Sjevernoj Americi.

Najveći proizvođači u svijetu su Njemačka, Amerika, Rumunija, Turska Francuska, Španija i Italija. U Crnoj Gori šljiva se uzgaja od sjevera do mora. Najviše se gaji oko Plavskog jezera do Brodareva, zatim Berane, Andrijevica, Bijelo Polje, Mojkovac i Kolašin.

Šljiva je voćna vrsta koja se najviše gaji u Crnoj Gori i ima najveći privredni značaj. Upotreba šljive je veoma velika kako u svježem stanju tako i za preradu i industriju. Od šljive se mogu dobiti slatko, džem, marmelada, rakija takođe su veoma poznate i suve šljive.

Sorte šljive

Sorte šljive koje se najviše koriste su Stenli, Čačanska ljepotica, Čačanska rodna i Požegača.

Stenli (Stenley) je porijeklom iz Amerike. Bere se početkom treće nedelje avgusta. Plod je srednje krupan, tamno plave boje i prekriven velikim pepeljkom. Meso je zelenkasto žuto, sočno slatko nakisjelo. Plodovi ove sorte se mogu koristiti u svježem stanju kao i za sušenje, smrzavanje i preradu u rakiju. Nije osjetljiva na virus šarka šljive, zato se može gajiti u zaraženim mjestima. Veoma je osjetljiva na moniliju, i podložna je napadu šljivine ose.

Čačanska ljepotica je stvorena u Čačku. Bere se krajem jula ili početkom avgusta. Plod je srednje krupan, tamno plave boje i prekriven rumenilom. Meso ploda je zelenkasto žuto, čvrsto, sočno i slatko nakisjelo. Ova sorta se može koristiti u svježem, ali se više koriste za preradu, za proizvodnju džema, slatkog i rakije. Osjetljiva je na rđu i plamenjaču. Tolerantna je na virus šarka šljive, što je njen posebni kvalitet.

Čačanska rodna stvorena je u Čačku. Bere se krajem avgusta. Plod je srednje krupan, tamno plave boje sa mnogo pepeljka. Meso ploda je žuto, čvrsto, sočno i slatko nakisjelo. Ova sorta daje veoma kvalitetnu rakiju. Mana ove sorte je što je osjetljiva na virus šarka šljive, a otporna je na moniliju.

Požegača je nepoznatog porijekla i najkvalitetnija je sorta u svijetu. Bere se krajem avgusta. Plodovi su srednje krupni, tamno plave boje prekriveni pepeljkom. Meso ploda je zlatno žuto, čvrsto, sočno i slatko nakisjelo. Plodovi ove sorte daju veoma kvalitetnu rakiju, i dobra je za preradu. Mana ove sorte je što je osjetljiva na bolesti, pa se za podizanje zasada koriste sorte koje su otpornije na bolesti.

Temperatura

U periodu zimskog mirovanja, šljiva podnosi niske temperature i do -30°C. Tokom otvaranja cvjetnih pupoljaka, oni mogu izmrznuti na temperaturi od -1°C do -5°C, a u fazi punog cvjetanja izmrzava na -0.5°C DO -2.2°C. Kvalitet plodova zavisi od temperatura u junu, julu i avgustu. Ako su temperature tokom tih mjeseci 19 do 20°C, ta područja su odlična za uzgajanje šljive.

Voda

Šljiva zahtijeva velike količine vode u fazi porasta mladara i porasta plodova. Nalivanje se vrši prije nedostatka vlage u zemljištu i prije nego što lišće počne da se uvija i suši. Preporučuje se nalivanje u toku juna ili kraj avgusta, dva do četiri nalivanja. Kod šljive se preporučuje navodnjavanje kapanjem, jer biljka tako kontinuirano dobija vodu i voda se više štedi.

Priprema zemljišta

Prije rigolovanja, površinu treba očistiti i izravnati. Prema pedološkim analizama i savjeta stručnjaka, prije rigolovanja treba prosuti NPK đubrivo.  Rigolovanje se obavlja kada je zemljište maksimalno suvo, do dubine prodiranja pluga a to je jul ili početak avgusta. Kod šljive je potrebna dubina rigolovanja od 50 d0 70 cm, a na suvljim zemljištima mora biti veća.

Đubrenje

Pri sadnji šljive, dodaje se zrelo stajsko đubrivo u brazde sa obije strane reda. Kada počne nicanje korova, okopa se ručno dio zemljišta, gdje mašina ne može proći. Oko sadnice se prije ručnog okopavanja rasipa KAN (Krečni amonijum nitrat), 100g po svakom sadnom mjestu. Početkom juna se obavlja i drugo prihranjivanje, sa istom količinom mineralnog đubriva, a krajem avgusta u međuredove se prosipa 500 kg/ha KAN.

Pripremio: Vojislav Popović