Prolaps materice kod krava

Prolaps (ispadanje) materice je samo jedna od mnogobrojnih komplikacija koje se dešavaju nakon teljenja kod krava, i kod muzara i kod dojilja, ali znatno češće kod krava koje se muzu. Za posledicu može imati krajnji ishod koji se manifestuje uginućem životinje, pa stoga spada među najteže, ne samo reproduktivne već i uopšte komplikacije koje se srijeću kod krava.

Faktori predispozicije

Prolaps materice je reproduktivna komplikacija koja se javlja kod krava i bivola, a koja se manifestuje ispadom cijele materice (uterusa) izvan tijela krave. Prolaps se javlja kada se rog materice invaginira (savije) nakon teljenja, kada i počinje da viri iz vulve.

• Prolaps materice se dosta često naziva i everzija materice. •

Sledeći fakotri utiču na pojavu ove anomalije:

• Produžena distocija;
• Pareza;
• Trakcija fetusa;
• Prevelika veličina fetusa;
• Zadržane fetalne membrane;
• Hipokalcemija;
• Hronična bolest.

[caption id="attachment_9275" align="alignnone" width="576"] Što je rasa intenzivnija, to je bolest češća: Holštaj frizijska rasa[/caption]

Klinički znakovi prolapsusa

Znaci kod krava su očigledni, jasno vidljivi i može se reći dramatični. Glavni znak jeste materica koja visi na zadnjem dijelu krave, sve do skočnog zgloba. Usled iscrpljenosti životinja obično leži, mada može i da stoji pri čemu je lakše uočiti anomaliju. Materica je u početku normalne veličine a za samo nekoliko sati dolazi do edematoze. Sluzokoža postaje kontaminirana slamom, prljavštinom, sa prisutnim krvnim ugrušcima. Neke životinje tokom prolapsa uterusa mogu izgledati zdravo i normalno, iako je vjerovatnije da će životinja ispoljiti neke od znakova hipokalcemije:

• Slabost;
• Depresiju;
• Smanjenu tjelesnu temperaturu;
• Anksioznost;
• Prostraciju;

U nekom od krajnjih slučajeva može doći do hipovolemijskog šoka, kao posledice rupture krvnog suda u nekom od reproduktivnih organa, fizičkog razdiranja izbočenog organa ili inkarceracije abdominalnih šupljina.

• Znaci loše prognoze vaše krave: blijede sluzokože, smanjeno vrijeme punjenja kapilara te tahikardija. •

Liječenje

Liječenje krave koja je doživjela prolapsus uterusa zavisi i još se vode debate koji je najbolji način za njenu reparaciju. Treba napomenuti da je incidencija slučaja prolapsusa 0,5-1% kod krava u stadu, te da krava kojoj se povrati materica ima identične šanse kao i ostale životinje u stadu za razvoj abnormalnosti sledeće godine. Prije svega kod prolapsa treba razlikovati dva perioda u kojem djeluju različit sudionici. Prvim period koji je „rezervisan” za farmere, u kojem isti moraju:

• Životinje držati u tišini;
• Prolapsirano tkivo održavati u čistom i vlažnom stanju i
• Što prije pozvati veterinara ili nadležnu veterinarsku ambulantu.

Proces liječenja prolapsusa materice kod krava mora obuhvatiti tri glavna koraka:

1. Smanjenje otečene materice;
2. Ponovno vraćanje materice u prvobitan (normalan) položaj i
3. Zadržavanje prolapsirane mase u novom (starom) položaju.

Amputacija materice vrši se od strane veterinara, a u slučaju kada je zamjena nemoguća ili u slučaju kada je izvjesno da bi vraćanje iste uzrokovalo infekciju i izazvalo uginuće krave. Zbog svega navedenog vrlo je bitno da farmer održi prolapsiranu matericu čistom, vlažnom i zaštićenom od oštrih ivica i predmeta, kao i grubih površina. [caption id="attachment_9276" align="alignnone" width="1024"] Teljenje, za neke krave rizično[/caption]

Šta raditi nakon zahvata

Nakon što se obavi procedura vraćanja materice u prvobitan položaj, treba se pridržavati određenih pravila i metoda i poslušati savjete veterinara. Evo nekih predloga:

1. Životinju smjestiti na podlogu, koja će omogućiti da zadnji dio tijela životinje bude podignut;
2. Ishranu treba privremeno smanjiti na nekoliko dana;
3. Životinjama treba obezbijediti mogučnost umjerenog hodanja, bez bilo kakvog većeg naprezanja;

Prognoza

Generalno je prognoza veoma povoljna pod uslovom da je materica neoštećena, da nije bilo teške hipokalcemije te da je postupak riješen u što kraćem periodu. Iako je prognoza povoljna, a iako je mogućnost ponovnog javljanja mala, mogu se javiti određeni problemi kod krava koji se tiču drugih segmenata reprodukcije. U tom smuslu treba uzeti u obzir sledeće:

• Životinje koje u doživljele prolapsus materice mogu imati smanjenu stopu plodnosti u narednim godinama.
• Interval od teljenja do oplodnje može biti duži u odnosu na krave koje nisu doživljenle prolapsus.

  Vidimo da je prolapsus uterusa rijetka ali dosta ozbiljna bolest koja je naročito prisutna kod današnjih visokoproduktivnih krava, naročito u mlječnom govedarstvu. Prognoza bolesti jeste povoljna za većinu oblika i za najveći broj krava u stadu, ali ne treba izostaviti indirektne posledice liječenih krava. Stoga treba uzeti u obzir sve navedeno, i na kraju obratiti pažnju na krave koje su liječene od prolapsusa, kako bi se pratilo stanje produktivnosti i plodnosti takvih krava a u cilju ostavrivanja maksimalne koristi i ekonomičnosti.